• Witam Cię serdecznie na moim blogu!Znajdziesz tutaj wiele cennych informacji z dziedziny dietetyki
  • Pięć oznak celiakii

    Pięć oznak celiakii – sprawdź, czy ciebie również dotknęła ta choroba!

    Celiakia to glutenozależna choroba trzewna o podłożu autoimmunologicznym.
    Jej charakterystyczne objawy to m.in. przewlekłe bóle brzucha, nudności, wymioty, długotrwała biegunka, zaparcia. By zdiagnozować, że mamy do czynienia z celiakią, wykonuje się podstawowe badania krwi, badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego, pobranie wycinków z oceną w badaniu histopatologicznym, czasami dodatkowo badania genetyczne.
    Leczenie celiakii polega w dużej mierze na stosowaniu diety bezglutenowej.
    Poniższy artykuł pomoże ci sprawdzić, czy celiakia to także twój problem. Dowiesz się, czym jest ta choroba, jak przebiega u dorosłych i dzieci.

    Celiakia – czym jest, skąd się bierze

    Celiakia, inaczej nazywana glutenozależną chorobą trzewną, może ujawnić się w każdym wieku. Jest to choroba genetyczna o podłożu autoimmunologicznym. Oznacza to, że układ odpornościowy nieodpowiednio reaguje na swoje własne tkanki.
    Choroba ta jest nieodłącznie związana z nietolerancją glutenu, czyli składowych białka zawartego w zbożach. Gluten spotkać można w ziarnach takich zbóż jak pszenica
    ( w której stanowi 80% białek ), żyto i jęczmień. Pełni funkcję spoidła – tworząc z wodą przestrzenną strukturę, nadaje pszennemu ciastu plastyczną kleistą i ciągliwą konsystencję.
    Co istotne, gluten sam w sobie nie wywołuje choroby – reakcja organizmu na gluten ujawnia jedynie jej obecność.
    Przyczyny celiakii nie są do końca poznane. Nieprawidłowa reakcja immunologiczna polega w przypadku celiakii na nadmiernej reakcji układu odpornościowego na gluten, nierozpuszczalny polipeptyd bogaty w glutaminę i prolinę. Przypuszcza się, że na występowanie celiakii wpływ mają zarówno czynniki genetyczne jak i środowiskowe.
    Oprócz tego, celiakia bywa powiązana z innymi chorobami autoimmunologicznymi.
    Celiakia dotyka osoby, które chorują już na: toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów
    ( RZS ), cukrzycę. Czynnikiem ryzyka może być też obecność w rodzinie innej choroby o rodowodzie autoimmunologicznym.

    Predyspozycję genetyczną do celiakii można stwierdzić na podstawie wykrycia u pacjenta antygenów HLA-DQ2 lub HLA-DQ8
    ( brak tych antygenów jest podstawą do wykluczenia celiakii ).
    Choroba dochodzi do głosu w momencie nagłego osłabienia odporności, np. po dużym stresie, po trwającej operacji, po długotrwałej infekcji.
    Badania dowodzą, że w każdej populacji średnio co setny człowiek ma celiakię.
    W Polsce o swojej chorobie wie zaledwie kilka procent ludzi z tej grupy. Nadrzędnym problemem związanym z tą chorobą jest jej mała wykrywalność. Wciąż jeszcze ( także wśród lekarzy )
    pokutuje przekonanie, że celiakia to choroba wieku dziecięcego, z której wyrasta się po kilku latach diety bezglutenowej. Nie jest to prawdą. Często bowiem do lekarzy zgłaszają się osoby dorosłe, „wyleczone” z celiakii w dzieciństwie, które w dorosłym życiu borykają się z poważnymi schorzeniami wywołanymi nieprzestrzeganiem diety. Poza tym, pamiętajmy, celiakia może dać znać o sobie w każdym wieku, np. podczas dorastania, w ciąży, po silnej infekcji, gdy żyjemy w stresie lub po poważnej operacji. Coraz częściej wykrywa się celiakię u osób w wieku 30 – 50 lat.
    Kobiety chorują dwa razy częściej niż mężczyźni.

    Rodzaje celiakii

    Objawy celiakii zależą od rodzaju choroby.
    Wyróżniamy celiakię klasyczną, bezobjawową, nietypową.

    Celiakia klasyczna
    Przebiega z towarzyszeniem typowych objawów ( przewlekłe biegunki, spadek masy ciała, tłuszczowe lub wodniste stolce, częste bóle brzucha i wzdęcia ). Klasyczna celiakia u dzieci może powodować zaburzenia rozwoju fizycznego ( np. brak przyrostu masy ciała i wzrostu ).

    Celiakia bezobjawowa
    Ten rodzaj celiakii charakteryzuje się brakiem symptomów klinicznych.
    Do tej odmiany celiakii zaliczana jest tzw celiakia latentna, czyli sytuacja, w której stwierdza się chorobę tę bez typowych objawów – przy jednoczesnym braku nieprawidłowości w badaniach kosmków jelitowych. Jeśli stwierdza się zanik kosmków jelitowych ( przy braku klasycznych objawów celiakii ), to mówimy wtedy o celiakii niemej.

    Celiakia nietypowa
    W tym rodzaju celiakii mogą wystąpić niektóre klasyczne objawy jelitowe. Oprócz tego ma miejsce zanik kosmków jelitowych śluzówki i jelita cienkiego. Szacuje się, że ten typ celiakii występuje częściej niż celiakia klasyczna. Dodatkowo, mało charakterystyczne objawy utrudniają diagnostykę. W przebiegu celiakii nietypowej możemy mieć do czynienia z następującymi objawami: zmianami skórnymi i błon śluzowych, zaburzenia układu krwiotwórczego, zaburzenia neurologiczne, kłopoty ze stawami ( symetryczne zapalenia stawów ).

    Czym się objawia celiakia?

    Poznaj zespół charakterystycznych objawów celiakii:

    • przewlekłe bóle brzucha
    • zmniejszenie masy ciała
    • przewlekłe biegunki
    • zaparcia i wzdęcia
    • nudności i wymioty

    Powyższe należą do tych najbardziej znanych sygnałów, że mamy do czynienia z tym schorzeniem.
    A oto inne symptomy ostrzegające przed celiakią:

    • objawy refluksu żołądkowo-przełykowego
    • częste migreny
    • niedożywienie
    • przewlekłe zmęczenie
    • anemia, niedobór żelaza
    • wahania nastroju
    • osłabienie mięśniowe
    • problemy ze stawami
    • brak miesiączki
    • problemy skórne ( opryszczka, afty )
    • choroba Duhringa ( opryszczowe zapalenie skóry )
    • polineuropatia obwodowa
    • niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby

    Objawy endoskopowe celiakii to m.in. zmniejszenie liczby fałdów błony śluzowej, wygładzenie błony śluzowej dwunastnicy, grudkowa struktura błony śluzowej ( te objawy nie są podstawą do postawienia diagnozy, dodatkowo wykonuje się biopsję ).
    Celiakia u dzieci ukazuje się poprzez opóźniony rozwój ( opóźnienie dojrzewania płciowego, zaburzenia przyrostu masy ciała i wzrostu, opóźnienie pierwszej miesiączki ).

    Jak wygląda leczenie celiakii?

    Nie ma żadnych leków czy skomplikowanych terapii dla osób dotkniętych tym schorzeniem.
    Leczenie polega na przejściu na ścisłą dietę bezglutenową. Na zawsze!
    Przy czym należy pamiętać, że pełna regeneracja kosmków jelitowych trwa zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy, a nawet lat ( u niektórych dorosłych ). Przy dużym zaniku kosmków jelitowych czasowo wprowadza się również dietę bezlaktozową
    ( wyłączenie produktów mlecznych ).

    Co jest największym problemem dla osób z celiakią?

    Największym wyzwaniem jest przejście na restrykcyjną dietę. Większość z nas wie, że gluten jest obecny w chlebie czy makaronie, ale już nikt nie podejrzewa go o występowanie w jogurcie, cukrze waniliowym czy białym serze. Stosując dietę bezglutenową trzeba mieć w nawyku dokładne czytanie wszystkich etykiet kupowanych produktów ( co niestety jest czasochłonne ),
    zrezygnować z kupowania jedzenia na wagę, gdyż istnieje niebezpieczeństwo, ze może być ono zanieczyszczone glutenem. Bywa też, że producenci zmieniają skład i coś, co do tej pory nam nie szkodziło, nagle zaczyna być nieodpowiednie.
    Każdy wyjazd czy uroczystość rodzinna wiąże się z nie lada kłopotem. Chory na celiakię nie może jeść wielu rzeczy. Musi więc niejednokrotnie mierzyć się z namowami w stylu: „zjedz chociaż odrobinę”, „spróbuj chociaż”. Tymczasem gluten dla osoby z celiakią to trucizna i nawet minimalna dawka może zaszkodzić.
    To nie jedyny problem, jaki czyha na pacjenta z tą chorobą. W szpitalach zazwyczaj dieta bezglutenowa nie jest respektowana lub polega jedynie na tym, że nie dostaje się pieczywa.

    Co zrobić, jeśli podejrzewasz u siebie celiakię?

    O swoich podejrzeniach należy powiedzieć lekarzowi pierwszego kontaktu.
    Otrzymasz wówczas skierowanie na dalsze badania do gastroenterologa.
    W żadnym wypadku nie wolno stosować diety bezglutenowej na własną rękę!
    Taka samowola jest w stanie skutecznie uniemożliwić dalszą diagnozę.
    Następny krok to wykonanie zleconych przez gastroenterologa badań serologicznych krwi. Zwykle w takim badaniu określa się stężenie dwóch z trzech przeciwciał: Ema, tTG, DGP ( GAF ).
    Do pełnego rozpoznania choroby konieczna jest biopsja jelita cienkiego. Wykonuje się ją endoskopowo ( podczas gastroskopii ). Zanik struktury kosmków, obecność przynajmniej jednego z badanych przeciwciał oraz poprawa samopoczucia po wprowadzeniu diety bezglutenowej to wystarczające warunki do rozpoznania celiakii.

     

    Jeśli dostrzegasz u siebie część spośród przytoczonych wyżej objawów, bardzo prawdopodobne, że jest to celiakia. Choroba ta ujawnić się może w każdym wieku. Na tym polega jej podstępność. Zespół objawów jest bardzo różnorodny. Oprócz tego, ty również możesz znajdować się w grupie ryzyka, gdyż blisko 300 tys. Polaków nie wie, że rozwinęła się u nich celiakia. Aby pozbyć się wątpliwości, niezwłocznie udaj się do lekarza, który pokieruje dalszym leczeniem. Niestety, choroba ta nie jest uleczalna. Oznacza to, że podstawą terapii jest eliminowanie jej objawów. Można to zrobić w zasadzie w jeden tylko sposób:
    stosując specjalistyczną, zbilansowaną pod kątem przeciwglutenowym dietę.
    Taki zestaw jako specjalista w dziedzinie dietetyki jestem w stanie dla ciebie opracować, gdyż tylko specjalistyczne zalecenia są w stanie powstrzymać tę chorobę.
    Dieta, którą ci zaproponuję, ułatwi codzienne funkcjonowanie i poskromi chorobę.

     

    Beata Ślebzak-Cebula

    dietetyk kliniczny

    autorka fanpage Facebook

    #Udostępnij
    Facebook
    Facebook Pagelike Widget