• Witam Cię serdecznie na moim blogu!Znajdziesz tutaj wiele cennych informacji z dziedziny dietetyki
  • Zespół jelita drażliwego – dieta

    Zespół jelita drażliwego – dieta

    Zespół jelita drażliwego, inaczej nadpobudliwość jelita grubego, jest to grupa objawów i dolegliwości spowodowanych przez nadmierną pobudliwość tego jelita. Można go rozpoznać przy częstym bólu brzucha, uporczywej biegunce oraz przy męczących wzdęciach.

    Czym jest zespół jelita drażliwego?

    Zespół jelita drażliwego to w dużej mierze schorzenie dotyczące brzucha. Wiąże się z uczuciem ucisku, bólów skurczowych w brzuchu, biegunkami czy wzdęciami. Powodem występowania tej dolegliwości są zaburzenia w funkcjonowaniu jelita grubego. Te z kolei mogą mieć swoje źródło w stanach lękowych, nerwicy czy depresji.
    Zła praca jelita grubego oraz jego nadpobudliwość może być spowodowana także przez nadużywanie środków przeczyszczających oraz przez brak racjonalnego żywienia.

    Przyczyny występowania zespołu jelita drażliwego

    Nie wyodrębniono jednoznacznie przyczyny występowania tej dolegliwości. Jednak istnieje kilka czynników wywierających decydujący wpływ na występowanie zespołu jelita drażliwego.
    Oto one:
    • zaburzenia na osi mózgowo-jelitowej;
    • nieprawidłowa motoryka jelit;
    • przebyte w przeszłości biegunki spowodowane infekcjami;
    • nadwrażliwość trzewna.

    Wspomniana wyżej motoryka jelit to po prostu kurczenie się i rozkurczanie jelit, które wpływa na przemieszczanie się treści pokarmowej w kierunku od żołądka do jelita grubego. Prawidłowa perstaltyka jelit odbywa się pod kontrolą nerwową i hormonalną. Pacjenci, którzy mają problem z prawidłową pracą jelita grubego, często nękani są albo przez rozwolnienia ( gdy praca jelit jest zbyt szybka), albo przez zaparcia ( przy zbyt wolnej pracy jelit ).
    Zespół jelita drażliwego to schorzenie układu pokarmowego, z którym mamy do czynienia dość często. Szczególnie mocno dotyka ono kobiety. Dolegliwość tę można dziedziczyć.

    Zespół jelita drażliwego – charakterystyczne objawy

    Dolegliwość ta może znacząco upośledzać pracę pozostałych narządów organizmu ( żołądka, wątroby, nerek, jajników ). Typowy objaw to biegunka, stolec bobkowaty lub płynny z domieszką śluzu. Pojawiają się też zaparcia. Skutkować to może wychudzeniem, osłabieniem, bólami głowy, zaburzeniami koncentracji, rozdrażnieniem czy niepokojem.
    U osób borykających się z zespołem jelita drażliwego obserwuje się zwiększoną wrażliwość przewodu pokarmowego na różne bodźce ( szczególnie te mechaniczne ). Przykładem może być odczuwanie silnych wzdęć brzucha pomimo niewielkiej ilości gazów, lub też wzmożonego parcia na stolec, choć wypróżnienie jest niewielkie.
    Bardzo wielu chorych ( ponad połowa ) odczuwa z powodu występowania tej choroby lęki i depresję. Nasilają one atak choroby – brzuch zaczyna boleć, a jego ból zaburza motorykę jelit.

    Charakterystycznych objawów zespołu jelita drażliwego nie należy lekceważyć!
    Jeśli dotyczy Ciebie ta dolegliwość, staraj się bacznie i regularnie obserwować swój organizm.
    Nieprawidłowy rytm wypróżnień oraz częste bóle brzucha mogą sygnalizować niebezpieczne choroby, w tym nowotwór. Jeśli wymienione symptomy utrzymują się przez dłuższy czas, lub systematycznie nawracają – nie czekaj i zgłoś się do lekarza! Oceni on, czy jest to zespół jelita drażliwego, czy też inna choroba trawienna.
    Szczególnie zaniepokoić powinny problemy z połykaniem, ciągłe wymioty, utrata wagi, anemia i krwawienie z przełyku ( szczególnie u chorych po 40. roku życia ). Działaj natychmiast, nie ignoruj objawów!

    Czy tę chorobę można całkowicie wyleczyć?

    Niestety, zupełny powrót do zdrowia nie jest możliwy. Nie mamy wyjścia – musimy przyzwyczaić się do objawów choroby i nauczyć z nią funkcjonować. Na pocieszenie warto dodać, że wielu pacjentów z zespołem jelita drażliwego dożywa sędziwego wieku, albowiem choroba nie postępuje i tym samym nie niszczy organizmu. Tak więc rokowania przy tej dolegliwości nie przedstawiają się tak źle. Szczególnie, gdy chory przestrzega specjalnie opracowanej diety.

    Dieta w zespole jelita drażliwego – co można jeść

    Opracowanie optymalnej diety dla pacjentów borykających się z zespołem jelita drażliwego to nie lada wyzwanie dla dietetyka. Najprostszym rozwiązaniem byłoby wyeliminować z diety większość produktów spożywczych niosących potencjalne ryzyko zaostrzenia objawów. Jednak, nie jest to w pełni słuszne wyjście z sytuacji. Nie wolno bowiem dopuścić do wystąpienia niedoborów pokarmowych ani nie należy obciążać chorego restrykcyjną dietą. Jadłospis powinien być sporządzony na podstawie sprawdzenia – jakie pokarmy są przez pacjenta tolerowane, a jakie nie. Widać więc, że w przypadku tej choroby dieta musi być ustalona indywidualnie. Dobór żywności uzależniony jest także od fazy, w jakiej z chorobą mamy do czynienia. Przy nasilonej biegunce będziemy zalecali inne produkty do spożycia niż przy przewlekłym zaparciu.
    Na czym powinna opierać się dieta dla chorych z zespołem jelita drażliwego?
    Otóż musi zawierać pokarmy, które spowalniają perystaltykę jelit.
    Poniżej wykaz pokarmów, które będą optymalne dla pacjentów z tą dolegliwością:
    • kisiele przygotowane na bazie mąki ziemniaczanej;
    • napoje garbnikowe tzn napar z suszonych czarnych jagód, gorzka herbata ( w umiarkowanej ilości u osób, u których nie wywołuje niepożądanych objawów ), gorzkie kakao przyrządzone na wodzie, czerwone wino wytrawne;
    • produkty zawierające żelatynę, czyli galaretki mięsne bądź owocowe;
    • jasne pieczywo;
    • drobne kasze, takie jak kasza manna, kaszka kukurydziana;
    • drobne makarony;
    • warzywa i owoce z błonnikiem rozpuszczalnym i pektynami ( pomagają leczyć biegunki, absorbując wodę ) np. tarte jabłko, banan, seler, ziemniaki, patison, cukinia, dynia, marchewka. Owoce powinny być jedzone bez pestek i skórki, najlepiej rozdrobnione i spożywane w postaci soków i przecierów;
    • płatki owsiane zawierające pektyny;
    • gotowane warzywa;
    • ryż w formie kleików, ryż z warzywami ( pietruszką, marchewką, selerem ), a także ryż z jabłkami;
    • chude mięso: wołowina, drób, cielęcina, królik;
    • chude ryby: sandacz, dorsz, lin, morszczuk, szczupak;
    • suche pokarmy, np., sucharki, wafle;
    • gorące dania i napoje.

    Przy zespole jelita drażliwego ważne jest również prawidłowe nawodnienie. Zaleca się, by chorzy wypijali 2-3 litry płynów na dobę, gdyż łatwo przy tej chorobie o odwodnienie.
    Potrawy należy przyrządzać gotując je na parze lub na wodzie, piec w pergaminie bądź folii, lub dusić bez użycia tłuszczu. W przypadku uporczywych biegunek najlepsza dieta to dieta niskotłuszczowa i lekkostrawna.

    Czego unikać w chorobie jelita drażliwego?

    Osoby borykające się z zespołem jelita drażliwego muszą mocno uważać na jakość swojej diety. Z wielu produktów trzeba zrezygnować. Należy ograniczyć picie mocnej kawy i herbaty. Wskazana jest całkowita rezygnacja z napojów gazowanych. Dobrze byłoby spożywać możliwie jak najmniej tłuszczów, w szczególności zwierzęcych. Niekorzystne są też tłuste wędliny i mięsa, podroby i tłuste sery topione bądź żółte. Chorzy powinni ponadto wykluczyć z jadłospisu czekoladę, cebulę, fasolę, groch, kapustę jako potrawy wzdymające. Oprócz tego nie należy spożywać: produktów mlecznych, pszenicy, ryb, orzechów, kukurydzy.
    W diecie pacjentów z zespołem jelita drażliwego nie mogą znajdować się pokarmy, które nadmiernie przyspieszają perystaltykę jelit. Jeśli jednak występują chroniczne zaparcia dopuszcza się spożywanie wymienionych produktów w umiarkowanych ilościach, tym bardziej, gdy nie generują u chorego objawów. A są to:

    • produkty wysokoresztkowe z dużą zawartością błonnika nierozpuszczalnego, czyli grube kasze, ciemny ryż, otręby pszenne, razowe pieczywo, surowe owoce i warzywa z pestkami i skórką;
    • jedzenie zawierające cukry, które wpływają na przyspieszenie procesów fermentacyjnych w jelitach, czyli fruktozę ( obecną w sokach owocowych, słodkich owocach, miodzie ), laktozę ( w słodkim mleku ), rafinozę i stachiozę
    ( będącą w warzywach cebulowych i strączkowych ), sorbitol ( zawierają go słodycze w postaci galaretki, dietetyczne dżemy, gumy do żucia, soki gruszkowy i jabłkowy wiśnie, gruszki, świeże i suszone śliwki, a także czekolady i słodziki );
    • kwaśne owoce i warzywa.

    Absolutnie przeciwwskazane są:

    • ostre przyprawy takie jak ostra papryka, chili, pieprz, musztarda, ocet;
    • zimne, słodkie i pikantne dania i napoje;
    • wzdymające warzywa i owoce, czyli: kalafior, kapusta, groch, soczewica, soja, fasola, cebula, por, ogórek, gruszki, śliwki i czereśnie;
    • mięsa z dużą ilością tkanki łącznej, czyli słonina, smalec i boczek – zawarte w nich białko nasila skurcze jelit;
    • kawa;
    • alkohol;
    • czekolada.

    Jak widać, dobór optymalnej diety przy zespole jelita drażliwego jest sprawą niełatwą i wymagającą indywidualnego rozpatrzenia przez dietetyka-specjalistę. Albowiem u każdego pacjenta choroba ta przebiega z towarzyszeniem nieco innych objawów i przy różnym ich nasileniu. Prawidłowo skomponowany jadłospis pozwoli normalnie funkcjonować oraz nie pozbawi organizmu tak potrzebnych składników odżywczych. Dietą trzeba i warto się wspomagać – jest fundamentalną kwestią w profilaktyce i przy leczeniu tej dolegliwości. Nie zapominajmy jednak o konsultacji z lekarzem, który postawi właściwą diagnozę i wykluczy poważniejsze schorzenia.

     

    Beata Ślebzak-Cebula

    dietetyk kliniczny

    autorka fanpage Facebook

    #Udostępnij
    Facebook
    Facebook Pagelike Widget